یاد روز الست

آسمان بار امانت نتوانست کشید

نگاهی به رمان «ظهور» اثر علی مؤذنی

نگاهی به رمان «ظهور» اثر علی مؤذنی

ظهور؛ علی مؤذنی؛ ناشر: لشکر 41 ثارا... ؛ چاپ اول: پاییز 1376

متن کامل: 1386: انتشارات نیستان؛‌1386

 

1. «ظهور» را به لحاظ روایی می‌توان شبیه «ملاقات در شب آفتابی» دانست، چرا که راوی همان «کریم صفایی» است:

«درست است، خودم هستم، کریم صفایی که با شما در یکی از شب‌های آفتابی این روزگار ملاقات کرده‌ام....» ص1

رمان با این جمله شروع می‌شود و بعد از این جمله،‌ در پانویس آورده شده است که: «ملاقات در شب آفتابی، نوشتة کریم صفایی». پس خط مشی روایی مثل «ملاقات در شب آفتابی» است. کریم صفایی در همان فصل اول با خوانندگان روبرو می‌شود و از اظهار لطف‌شان به داستان «ملاقات در شب آفتابی» تشکر می‌کند. سپس دربارة چگونگی شروع این کتاب توضیح می‌دهد.

2. «ظهور» غیر از «کریم صفایی» راویِ دیگری نیز دارد که به پیشنهاد «کریم صفایی» برخی بخش‌هایی از داستان «یونس زنگی‌آبادی» (از زمان خواستگاری تا شهادت) را می‌نویسد: دختری دانشجو به نام «شورا الهی». این هم یک ترفند روایی دیگر مؤذنی است که احساس خوبی به مخاطب می‌دهد چرا که صفایی یکی از دلایل این کار را این نکته می‌دانند که: مسلماً همسر شهید یونش زنگی‌آبادی با یک خانم راحت‌تر صحبت می‌کنند تا با من.

3. روح شهید در «ظهور» حضوری فعال دارد و داستان را در اصل او پیش می‌برد. در «ظهور» هم چند داستان با هم پیش می‌روند. یکی داستان کریم صفایی و سفرش به کرمان و چگونگی نوشتن داستان‌اش و برخورد با آدم‌ها در زمان حال؛ دیگری زندگی‌ شهید زنگی آبادی از قبل از تولدش تا زمان شهادت.

4. «ظهور» جزو داستان‌هایی است که پای ماوراء و روح را به زندگی روزمره می‌کشاند، اینجا روح شهید است. باورپذیری در این داستان‌ها بسیار سخت اتفاق می‌افتد و مسئله اینجاست که در «ظهور» با یک داستان علمی تخیلی مواجه نیستیم و حضور روح شهید جزو اعتقادات ماست. برخورد مؤذنی با حضور روح شهید، خیلی واقع‌گرایانه است و برخلاف نمونه‌های مشابه، شعاری نیست. چگونگی پذیرش کریم‌صفایی بر باورپذیری مخاطب هم تأثیرش را می‌گذارد و این نکته بیشتر به باور مؤذنی برمی‌گردد که در شخصیت داستان‌اش ظهور یافته و بعد به مخاطب خودش منتقل می‌شود. این مسئله برای کسانی که به شکلی اعتقادی و عاطفی درگیر داستان شده‌اند و معتقد به موضوع هستند، چنان که دیده‌ایم و شنیده‌ایم، در حد یک واقعیت تاریخی و عینی غیرقابل انکار بوده و شاید هم از آن فراتر رفته است.

  
نویسنده : رها پاکان ; ساعت ۱٢:٤٠ ‎ق.ظ روز شنبه ٢٢ تیر ۱۳۸٧